⏰ ทำงานล่วงเวลา 2568

คู่มือ OT ฉบับสมบูรณ์
กฎหมายแรงงาน 2568

ทำงานล่วงเวลาได้กี่ชั่วโมง ได้เงินเท่าไร ปฏิเสธได้ไหม — ทุกอย่างที่คนทำงานต้องรู้

📑 สารบัญ

  1. OT คืออะไร นับอย่างไร
  2. ทำ OT ได้กี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์
  3. อัตราค่า OT แต่ละประเภท
  4. วิธีคำนวณค่า OT
  5. ปฏิเสธ OT ได้ไหม
  6. ใครไม่มีสิทธิ์รับค่า OT
  7. นายจ้างไม่จ่าย OT ทำอย่างไร
  8. คำถามที่พบบ่อย
⏰1. OT คืออะไร และนับอย่างไร
⚖️ มาตรา 23-24 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541

OT ย่อมาจาก Overtime หรือการทำงานล่วงเวลา คือการทำงานเกินเวลาทำงานปกติที่กำหนดไว้ กฎหมายไทยกำหนดเวลาทำงานปกติดังนี้:

เวลาทำงานปกติ
ไม่เกิน 8 ชม./วัน
สัปดาห์
ไม่เกิน 48 ชม./สัปดาห์
งานอันตราย
ไม่เกิน 7 ชม./วัน
ช่วงพักกลางวัน
ไม่น้อยกว่า 1 ชม./วัน

การทำงานที่เกินขีดจำกัดข้างต้นถือเป็น "การทำงานล่วงเวลา" ซึ่งนายจ้างต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน และต้องจ่ายค่าตอบแทนพิเศษตามอัตราที่กฎหมายกำหนด

ข้อยกเว้น: บางกิจการที่มีลักษณะงานพิเศษ เช่น ขนส่ง โรงแรม ห้างร้านค้าปลีก อาจมีข้อกำหนดเวลาทำงานที่แตกต่างออกไป ตรวจสอบกับสัญญาจ้างของคุณ
📊2. ทำ OT ได้กี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์

กฎหมายกำหนดขีดจำกัด OT เพื่อปกป้องสุขภาพของลูกจ้าง ดังนี้:

ประเภทชั่วโมง OT สูงสุดรวมกับเวลาปกติ
งานทั่วไป36 ชม./สัปดาห์ไม่เกิน 84 ชม./สัปดาห์
งานอันตรายห้ามทำ OT โดยสิ้นเชิง—
กรณีฉุกเฉินได้มากกว่า 36 ชม./สัปดาห์ต้องได้รับอนุญาตพิเศษ
⚠️ หากนายจ้างให้ทำ OT เกิน 36 ชั่วโมง/สัปดาห์ โดยไม่มีเหตุฉุกเฉิน ถือว่าผิดกฎหมาย สามารถร้องเรียนได้ที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
💵3. อัตราค่า OT แต่ละประเภท
⚖️ มาตรา 61-62 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
1.5×
OT วันทำงานปกติ
(ทำเกินเวลางาน)
2×
ทำงานในวันหยุด
(ชั่วโมงปกติ)
3×
OT ในวันหยุด
(ทำเกินเวลางาน)
สถานการณ์อัตราจ่ายตัวอย่าง (ค่าจ้าง 100 บ./ชม.)
ทำงานเกินเวลาปกติ (วันธรรมดา)1.5 เท่า150 บาท/ชม.
ทำงานในวันหยุดประจำสัปดาห์ (ชม.ปกติ)2 เท่า200 บาท/ชม.
ทำงานเกินเวลาในวันหยุด3 เท่า300 บาท/ชม.
ทำงานในวันหยุดนักขัตฤกษ์ (ชม.ปกติ)3 เท่า300 บาท/ชม.
💡 พนักงานรายเดือน คิดชั่วโมงละ = เงินเดือน ÷ 30 ÷ 8 แล้วคูณด้วยอัตรา OT | พนักงานรายวัน คิดชั่วโมงละ = ค่าจ้างรายวัน ÷ 8 แล้วคูณด้วยอัตรา OT
🧮4. วิธีคำนวณค่า OT

📐 สูตรคำนวณค่า OT (พนักงานรายเดือน)

ค่าจ้าง/ชม. = เงินเดือน ÷ 30 วัน ÷ 8 ชั่วโมง
ค่า OT = ค่าจ้าง/ชม. × อัตรา OT × จำนวนชั่วโมง OT

ตัวอย่างการคำนวณ

กรณีที่ 1: เงินเดือน 20,000 บาท ทำ OT วันธรรมดา 2 ชั่วโมง

ค่าจ้าง/ชม. = 20,000 ÷ 30 ÷ 8 = 83.33 บาท/ชม.
ค่า OT = 83.33 × 1.5 × 2 = 250 บาท

กรณีที่ 2: เงินเดือน 20,000 บาท ทำงาน 8 ชั่วโมงในวันหยุดสัปดาห์

ค่าจ้าง/ชม. = 20,000 ÷ 30 ÷ 8 = 83.33 บาท/ชม.
ค่าวันหยุด = 83.33 × 2 × 8 = 1,333 บาท

กรณีที่ 3: เงินเดือน 20,000 บาท ทำงาน 8 ชั่วโมงในวันหยุด + OT อีก 2 ชั่วโมง

8 ชม. แรก (วันหยุด 2 เท่า) = 83.33 × 2 × 8 = 1,333 บาท
OT 2 ชม. (วันหยุด OT 3 เท่า) = 83.33 × 3 × 2 = 500 บาท
รวม = 1,833 บาท
💡 ใช้เครื่องคำนวณ OT ของเรา → คลิกที่นี่ เพื่อคำนวณอัตโนมัติ
🙅5. ปฏิเสธ OT ได้ไหม
⚖️ มาตรา 24 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541

หลักการคือ การทำ OT ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างก่อน นายจ้างไม่สามารถบังคับให้ทำ OT ได้โดยตรง แต่มีข้อยกเว้นที่ซับซ้อน ดังนี้:

สถานการณ์ปฏิเสธได้ไหม
สัญญาจ้างไม่ระบุเรื่อง OT✅ ปฏิเสธได้
สัญญาจ้างระบุว่าต้องทำ OT ตามที่สั่ง⚠️ อาจปฏิเสธไม่ได้
OT กรณีฉุกเฉิน (ไฟไหม้ น้ำท่วม เครื่องเสีย)❌ ปฏิเสธไม่ได้
แม่ตั้งครรภ์✅ ปฏิเสธได้เสมอ
OT เกิน 36 ชม./สัปดาห์✅ ปฏิเสธได้เสมอ
⚠️ การปฏิเสธ OT ที่นายจ้างสั่งโดยชอบด้วยกฎหมาย อาจถูกนับว่าละทิ้งหน้าที่และถูกวินัยได้ หากไม่แน่ใจให้ปรึกษาทนายความด้านแรงงานก่อน
⚠️6. ใครบ้างที่ไม่มีสิทธิ์รับค่า OT

พนักงานบางประเภทถูกยกเว้นไม่ได้รับค่า OT ตามกฎหมาย:

  • ผู้บริหาร: ผู้จัดการ หัวหน้าระดับสูงที่มีอำนาจตัดสินใจด้านการจ้างงานหรือการเงิน
  • ลูกจ้างบ้าน: คนทำงานบ้าน แม่บ้าน พี่เลี้ยงเด็กในบ้านส่วนตัว
  • เกษตรกรรม: ลูกจ้างในงานเกษตรกรรม ประมง เลี้ยงสัตว์ ป่าไม้
  • พนักงานบินและเรือ: บางกรณีมีข้อกำหนดพิเศษ
💡 ตำแหน่ง "ผู้จัดการ" หรือ "หัวหน้า" ในชื่อตำแหน่งอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะยกเว้นค่า OT ต้องมีอำนาจตัดสินใจจริงๆ ด้วย หากสงสัย ตรวจสอบกับพนักงานตรวจแรงงาน
⚡7. นายจ้างไม่จ่าย OT ทำอย่างไร

ขั้นตอนการเรียกร้อง

  1. เก็บหลักฐาน: บันทึกเวลาเข้า-ออก (ระบบ fingerprint หรือ app), อีเมลสั่งงานนอกเวลา, สลิปเงินเดือนที่ไม่มีค่า OT
  2. คำนวณยอด OT ที่ค้างจ่ายทั้งหมด พร้อมรายละเอียดวันที่และชั่วโมง
  3. แจ้งฝ่าย HR หรือนายจ้างเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน ให้โอกาสแก้ไข
  4. หากไม่ได้รับการแก้ไขใน 7-14 วัน ร้องเรียนที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (กสร.) ในพื้นที่
  5. กสร. จะเรียกนายจ้างมาชี้แจง และสามารถสั่งให้จ่าย OT ย้อนหลังได้ถึง 2 ปี
อายุความ: สิทธิ์เรียกร้องค่า OT มีอายุความ 2 ปี นับจากวันที่ควรได้รับเงิน อย่ารอนานเกินไป
💡 ค่าใช้จ่ายในการร้องเรียน: ฟรี ไม่มีค่าธรรมเนียม กสร. ให้บริการฟรีทุกขั้นตอน
📞 ถูกโกง OT? ร้องเรียนได้เลยตลอด 24 ชั่วโมง
1546 กรมแรงงาน
❓คำถามที่พบบ่อย
OT คือการทำงานเกินเวลาปกติ (8 ชม./วัน หรือ 48 ชม./สัปดาห์) กฎหมายบังคับให้นายจ้างจ่ายเพิ่มอย่างน้อย 1.5 เท่าสำหรับ OT วันธรรมดา, 2 เท่าสำหรับชั่วโมงปกติในวันหยุด และ 3 เท่าสำหรับ OT ในวันหยุด
โดยหลักต้องยินยอมก่อน แต่ถ้าสัญญาจ้างระบุว่าต้องทำ OT ตามที่สั่ง ลูกจ้างมีหน้าที่ทำ ยกเว้น: แม่ตั้งครรภ์, OT เกิน 36 ชม./สัปดาห์, หรืองานอันตราย — ปฏิเสธได้เสมอ
ทำงานในวันหยุดสัปดาห์ (ชม.ปกติ) = 2 เท่า | ทำ OT ในวันหยุด = 3 เท่า | ทำงานวันหยุดนักขัตฤกษ์ = 3 เท่าสำหรับทุกชั่วโมง
ไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ หรือรวมกับเวลาทำงานปกติแล้วไม่เกิน 84 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ หากเกินนี้นายจ้างทำผิดกฎหมาย
เก็บหลักฐานการทำงาน (บันทึกเวลา, อีเมล) แล้วร้องเรียนที่สำนักงานแรงงานในพื้นที่หรือโทร 1546 สามารถเรียกเงิน OT ย้อนหลังได้ถึง 2 ปี และการร้องเรียนฟรีทุกขั้นตอน

🔗 เครื่องมือและบทความที่เกี่ยวข้อง

🧮 คำนวณค่า OT 💰 คำนวณเงินเดือนสุทธิ 📋 สิทธิ์การลา 📢 วิธีร้องเรียนนายจ้าง ⚖️ ขั้นตอนร้องเรียน
⚠️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ: ข้อมูลนี้อ้างอิงตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย กรณีข้อพิพาทแนะนำให้ปรึกษาทนายความหรือพนักงานตรวจแรงงาน